KETIKA dunia menumpukan perhatian kepada konflik geopolitik seperti perang di Iran, satu dimensi penting sering terlepas pandang iaitu Kesihatan persekitaran.

Pergolakan dalam sektor tenaga bukan sekadar isu ekonomi atau keselamatan, tetapi turut memberi kesan langsung kepada kualiti air, udara, dan kesejahteraan manusia. Dalam era globalisasi, gangguan bekalan tenaga di satu rantau boleh mencetuskan kesan berantai yang dirasai hingga ke negara seperti Malaysia.

Pencemaran udara yang memburuk

Konflik bersenjata yang melibatkan Kawasan pengeluaran minyak dan gas berisiko menyebabkan kebakaran, letupan serta kebocoran bahan api.

Keadaan ini membebaskan bahan pencemar berbahaya seperti partikulat halus (PM2.5), sulfur dioksida dan nitrogen oksida ke atmosfera.

Kesan kepada kesihatan amat ketara iaitu peningkatan kes asma, jangkitan saluran pernafasan, dan penyakit paru-paru kronik.

Lebih membimbangkan, pencemaran ini boleh merentasi sempadan melalui pergerakan angin, sekali gus memberi kesan kepada negara yang tidak terlibat secara langsung dalam konflik tersebut.

Air tercemar, kesihatan terancam

Selain udara, sumber air turut terdedah kepada risiko pencemaran. Tumpahan minyak dan bahan kimia akibat kerosakan infrastruktur tenaga boleh memasuki sungai dan laut.

Keadaan ini bukan sahaja menjejaskan ekosistem akuatik, malah membahayakan manusia melalui rantaian makanan.

Ikan dan kehidupan laut yang tercemar boleh membawa bahan toksik ke dalam tubuh manusia, meningkatkan risiko keracunan dan penyakit kronik dalam jangka panjang.

Krisis tenaga dan pencemaran sekunder

Apabila bekalan tenaga global terganggu, negara cenderung mencari alternatif segera. Malangnya, alternatif ini sering melibatkan sumber tenaga yang lebih mencemarkan seperti arang batu dan diesel.

Di peringkat komuniti pula, penggunaan generator atau pembakaran bahan api pepejal untuk keperluan harian boleh meningkatkan pencemaran udara dalaman.

Pendedahan berterusan kepada karbon monoksida dan asap halus meningkatkan risiko penyakit pernafasan serta keracunan, khususnya dalam kalangan kanak-kanak dan warga emas.

Tekanan sosial dan kesejahteraan mental

Kenaikan harga bahan api akibat krisis tenaga turut memberi kesan kepada kos sara hidup. Tekanan ekonomi ini memberi impak kepada kesejahteraan mental masyarakat.

Dalam konteks kesihatan persekitaran, faktor sosial seperti tekanan, kebimbangan dan ketidaktentuan hidup adalah sebahagian daripada determinan kesihatan.

Komuniti yang tertekan cenderung mengalami penurunan tahap kesihatan secara keseluruhan, termasuk akses yang lebih terhad kepada perkhidmatan kesihatan.

Implikasi perubahan iklim

Krisis tenaga global juga berpotensi melambatkan usaha mitigasi perubahan iklim.

Penggunaan bahan api fosil yang meningkat akan menambah pelepasan gas rumah hijau, seterusnya mempercepatkan pemanasan global.

Kesan kepada kesihatan termasuk peningkatan kes strok haba, penyebaran penyakit bawaan vektor seperti denggi, serta ancaman terhadap keselamatan makanan dan air.

Ke arah penyelesaian lestari

Situasi ini memberi pengajaran penting bahawa kebergantungan kepada bahan api fosil adalah satu risiko besar kepada kesihatan dan kestabilan global.

Peralihan kepada tenaga boleh diperbaharui seperti solar dan hidro bukan sahaja mengurangkan pencemaran, malah meningkatkan daya tahan negara terhadap krisis global.

Selain itu, pemantauan kualiti udara dan air perlu diperkukuh, termasuk penglibatan komuniti dalam usaha pengesanan awal pencemaran.

Pendidikan kesihatan persekitaran juga penting bagi meningkatkan kesedaran masyarakat terhadap risiko dan langkah perlindungan.

Kesimpulannya, perang Iran dan krisis tenaga global memperlihatkan hubungan erat antara sektor tenaga dan kesihatan persekitaran.

Gangguan dalam sistem tenaga bukan sekadar isu bekalan, tetapi turut membawa implikasi besar kepada kesihatan manusia dan kelestarian alam.

Justeru, pendekatan yang lebih holistik diperlukan, bukan sahaja untuk menjamin keselamatan tenaga, tetapi juga untuk melindungi kesihatan awam dan memastikan masa depan yang lebih lestari.

* Dr Nur Azalina Suzianti Feisal ialah Head of Centre, MSU Centre for Climate Resilience and Strategy